Iaijutsu Kılıç her ne kadar Japonya’nın en eski silahı olmasa da en karmaşık ve kullanımı uzunca bir süre savaşçıların yetiştirilmesinde merkezi bir rol oynayan bir silah olmuştur. Japonya’da bulunan en eski demir kılıçlar M.Ö 700 yıllarına kadar dayanmaktadır ve Japonya’da bu alandaki sanatsal ve teknik gelişmeye şahitlik etmektedirler. Ancak pek çok tarihçi, şekil ve yapım tekniği olarak Japon kılıcı olarak adlandırabileceğimiz kılıçların ilk kez sekizinci yüzyıl civarında ortaya çıktığında hemfikirdir. Bu gelişme Amakuni adında Yamato bölgesinde yaşamış efsanevi bir demirciye atfedilir. Japon kılıcının savaşçının ruhu olduğu söylenir. Kılıç temsil savaşçının temsil ettiği her şeyin sembolüydü ve asla onsuz olamazdı; kılıçla yaşayıp kılıçla ölürdü. Dahası kılıç onun için ölüm kalım söz konusu olduğunda tek dostuydu. Sıradan yaşam ve ölüm kavramlarını üstünüe çıkmak mecburiyetindedir ve bu ruh haline "Seishi O Choetsu" denir. Bu içsel mücadele içsel bir değişikliğe neden olur ve kılıca ikili bir amaç katar: dışsal olarak sahibini iradesinin karşısında duran ve ona meydan okuyan rakibi kesmek, içsel olarak da sahibinin kendi Egosunu kesmek, ve böylelikle ona ruhani bir aydınlanmanın kapılarını açmak. Bu şekilde kılıç, sadakat, fedakarlık, onur, içtenlik, adalet, ve cesaret gibi erdemleri sembolize etmeye başlar. Tarihi olarak diyebiliriz ki Japon kılıcının üretim tekniği ile onun kullanımındaki gelişme el ele gitmiş ve Japonkılıcının yapımı inceleşip onu bir sanat eserine dönüştürürken kullanım teknikleri de son derece ayrıntılı ve göz alıcı hale gelmiştir. Kılıcın kullanımı iki başlık altında toplanmıştı: KENJUTSU ve IAIJUTSU. Bu iki tekniğin kullanımı belki de kişinin savaş sanatlarının ruhunu anlamasını en iyi sağlayabilecek metotlardır. Kenjutsu kılıç kınından çekilmişken kullanma ve savaşma sanatıdır, daha doğru bir ifade ile klasik kılıç sanatı diyebiliriz. Bir kılıçcının yetiştirilmesinde genellikle ağırlık bu eğitime verilirdi. Tarihi gelişimi boyunca dönemin modası, ait olduğu okulun yada bölgenin dini, siyasi ve sosyal yapısına göre Heiho, Kenpo, Toho, Gekken, Hyodo, Tojutsu, Tachiuchi, Hyodo gibi isimler almıştır ancak günümüzde klasik kılıç sanatına verilen en genel isim Kenjutsu’dur. İaijutsu ise özel anlamda kılıcı kınından çekme ve tek hamle ile rakibi olabildiğince hızlı kesme ile ilgilenir. Uygulayana sağladığı hız ve olanaklar nedeniyledir ki Kenjutsu’dan sonra ortaya çıkmasına rağmen bir kılıçcının eğitiminde son derece büyük öneme sahip olmayı başarmıştır.

İaido ile ilgili olarak

20. yüzyıla kadar iaido terimi kendi başına bir savaş sanatı stilini tabir etmek için kullanılmamıştır. O zamana değin iaijutsu ve battojutsu bu disiplini tarif etmek için en sık kullanılan sözcüklerdir. Ancak şu nokta önemlidir ki iaijutsu’nun uygulanmasında önemli olan nokta savaş sahasındaki kullanımın etkinliğidir, iaido’da ise bireyin ruhsal gelişimi daha önde gelir, teknik etkinlik ise daha çok ikinci sırada gelir. Otake Risuke, Tenshin Shoden Katori Shinto Ryu üzerine yazdığı kitabında, lai-jutsu’yu: "lai-Jutsu düşmanı öldürmek için yapılan bir sanattır" şeklinde tarif eder. Pek çok insan günümüzde bunu göz ardı etmekte ve kendisini genellikle güzel ama boş "figurlerle" tatmin etmektedir; bun göz ardı ederek pek çok kişi yaptıkları şeyin eski zamanlarda samurayların yaptığı ile aynı şey olduğunu ve aynı tarzda çalıştıklarını düşünmektedir (- "Samuray Psikopozu" diyebileceğimiz bir yanılsama). Bu durumların her ikisi de öğrencinin çalıştığı savaş sanatındaki deneyim eksikliği ve o savaş satını kavrayışındaki yanılsamalardan doğmaktadır.
Ayrıca ”do’ların “jutsu”lardan daha yüksek idealleri olduğu ve “jutsu”ların felsefi temeller yönünden eksik olup yalnızca teknik temellere dayandığı, “do”ların ise asıl amacı ruhsal gelişim olduğu için uygulamada yetersiz ya da işe yaramaz, tekniklerin hoş görülebileceği ve hatta özendirilmesi (maç tekniği vs.) bu alandaki bilgi ve kavrayış eksikliği ve cehaletten ileri gelmektedir. “do” ile “jutsu” arasında hiçbir zıtlık yoktur.
İaido disiplini, kılıç sanatının kişinin ruhunu şekillendirmek için kullanılabileceğini keşfeden döneminin ustaları tarafından geliştirilmiştir. Kişinin ruhsal aydınlanmaya gitmek için kullandığı öğrenim metotları ile savaş sahasındaki etkin kullanım için öğrenirken kullandığı metotlar arasında farklar olabileceğinden yola çıkılmıştır. Elbette bu ne birincinin ikinciyi garantilediği ne de birisinin diğerini dışarıda bıraktığı anlamına gelmez.. bu sebepten ötürü iaido öğrencisi görünürde birbirine zıt olan iki şeyi çalışmasında birleştirmek zorunda kalır; bir tarafta rakibi yenebilme yeteneği diğer tarafta ise ruhsal gelişimi sağlama. Disiplinin uygulamadaki temeli ve kökeni ruhsal gelişim ile savaş sahası arasında hiçbir ilinti olamayacağı düşüncesi ile göz ardı edilmemelidir.
İaido çalışmasının temelinde kata adı verilen ve önceden belirlenmiş formların çalışılması yatar. Kişi bu formları çalışırken hayali düşman yada düşmanlara karşı katayı uygular. Her bir kata defalarca uygulanır ve öğrenci teknik açıdan mükemmelliğe ulaşmaya odaklanır. Her bir katanın tek bir nefeste olabildiğince estetik ve aynı zamanda da gerçekçi olması beklenir, öğrenci ruhunu kılıcına ve kataya yansıtabilmelidir. İşte bu nedenledir ki pek çok büyük iai üstadı aynı zamanda da Japon karigrafi sanatı olan shodo ile ilgilenmiş ve hatta ustalaşmıştır. Pek çok büyük üstat iaido’ya en yakın sanatın shodo olduğunu belirtir, nitekim büyük iaido ustalarının çoğunluğu arkalarında sanatsal değeri yüksek karigrafi eserleri de bırakmıştır. Fırça kullanmakla kılıç kullanmak arasındaki bu benzerliğin temelinde, estetik ve zerafete ulaşma isteğinin yanında aynı harf yada kataları büyük bir sabır ve özenle mükemmelliğe ulaşıncaya değin yapmaya iten ve öğrenci farkına bile varmadan gündelik yaşamına da bu felsefeyi sokan öz yatmaktadır diyebiliriz.
Günümüzde iaido öğrencleri farklı federasyonların hazırlamış oldukları seitei gata, toho gibi isimler alan ve o federasyona bağlı olan ryuha’lardan temel tekniklerin alınması ile ortaya çıkarılmış standart kataları çalışmaktadırlar. Bu katalar öğrencinin koryu’ya(klasik stil) girmeden önce genel olarak farklı ryuhaları tanımasını ve iai sanatının temellerini oturtmasını amaçlamaktadırlar.

KORYU NEDİR?

Koryu yalnızca iaijutsu/battojutsu için değil Kenjutsu, Jiujutsu, Jojutsu, Naginatajutsu yada Aikijutsu gibi pek çok sanatı da içine alan yada ilgilendiren bir terimdir diyebiliriz. Genel olarak klasik stil diyebileceğimiz koryu stilleri klasik savaş sanatlarını kapsar ve günümüzde pek çok koryu uygulanmaya devam etmektedir. İaido/iaijutsu ekseninde ise durum öğrencinin seitei yada toho adı verilen standart kataları öğrendikten sonra sensei’yinin de onay vermesi ile bir koryu iaijutsu’ya kabulü şeklinde gerçekleşir. Günümüzde hala varlığını sürdüren ve iaijutsu ryusu olan yada iaijutsu/battojutsu içeren başlıca koryular ve ortaya çıkış zamanları şunlardır:

Ryuha

Kage-ryu battojutsu
Muromachi dönemi (1550 civarı)
Katayama Hoki-ryu iaijutsu
Geç Muromachi dönemi (1590 civarı)
Mugai-ryu iaijutsu
1695
Muso Jikiden Eishin-ryu iaijutsu
Geç Muromachi döneminde kuruldu (1590 civarı)
Muso Shinden-ryu iaijutsu
Geç Muromachi döneminde kuruldu (1590 civarı)
Shingyoto-ryu kenjutsu
1682
Shinmuso Hayashizaki-ryu battojutsu
Geç 16. yüzyıl
Shojitsu Kenri Kataichi-ryu battojutsu
Erken Tokugawa dönemi (1680 civarı)
Suio-ryu kenjutsu
Erken Edo dönemi (1615 civarı)
Takenouchi-ryu jujutsu
Geç Muromachi dönemi (1532)
Tamiya-ryu iaijutsu
1590 civarı
Tatsumi-ryu heiho
Geç Muromachi dönemi (1550 civarı)
Tenshin Shoden Katori Shinto-ryu heiho
Erken Muromachi dönemi (1447 civarı)
Toyama-ryu battojutsu
1925 civarı
Yagyu Seigo-ryu battojutsu
1690~1700 civarı